Mua bán người là một trong những loại tội phạm đặc biệt nguy hiểm, xâm phạm nghiêm trọng quyền con người, danh dự, nhân phẩm và tự do của công dân; đồng thời gây ảnh hưởng tiêu cực đến trật tự, an toàn xã hội và sự phát triển bền vững của đất nước. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, các đối tượng phạm tội mua bán người ngày càng sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi, lợi dụng mạng xã hội, môi trường mạng và nhu cầu tìm kiếm việc làm, kết hôn, xuất khẩu lao động của người dân để lừa đảo, dụ dỗ nạn nhân.

Ngày 28/11/2024, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Phòng, chống mua bán người số 53/2024/QH15, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2025. Luật gồm 08 chương, 63 điều, kế thừa các quy định còn phù hợp của Luật năm 2011, đồng thời bổ sung nhiều nội dung mới nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa, phát hiện, xử lý tội phạm mua bán người và tăng cường bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nạn nhân.

Một trong những điểm mới nổi bật của Luật là mở rộng phạm vi các biện pháp phòng ngừa; tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật; quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, gia đình và cá nhân trong công tác phòng, chống mua bán người. Luật cũng chú trọng ứng dụng công nghệ thông tin, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng chức năng và mở rộng hợp tác quốc tế trong đấu tranh phòng, chống loại tội phạm này.

Bên cạnh đó, Luật quy định cụ thể hơn về việc tiếp nhận, xác minh, bảo vệ và hỗ trợ nạn nhân bị mua bán. Người bị mua bán được bảo đảm tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ thiết yếu như chăm sóc y tế, tư vấn tâm lý, trợ giúp pháp lý, hỗ trợ học nghề, tạo việc làm và tái hòa nhập cộng đồng. Đây là những quy định mang tính nhân văn sâu sắc, góp phần giúp nạn nhân ổn định cuộc sống và giảm nguy cơ tái trở thành nạn nhân của tội phạm mua bán người.

Thực tế cho thấy, các đối tượng phạm tội thường lợi dụng tâm lý nhẹ dạ, cả tin hoặc hoàn cảnh khó khăn về kinh tế để dụ dỗ người dân bằng những lời hứa hẹn hấp dẫn như việc nhẹ lương cao, xuất khẩu lao động thu nhập lớn, kết hôn với người nước ngoài, đưa đi du lịch miễn phí hoặc môi giới việc làm. Nhiều trường hợp còn giả danh doanh nghiệp, tổ chức tuyển dụng hợp pháp hoặc sử dụng mạng xã hội để làm quen, tạo lòng tin rồi lừa đưa nạn nhân ra nước ngoài hoặc đến địa bàn khác nhằm bóc lột sức lao động, cưỡng bức lao động, cưỡng ép kết hôn, mại dâm hoặc thực hiện các hành vi phạm pháp khác.

Để chủ động phòng ngừa, mỗi người dân cần nâng cao cảnh giác trước những lời mời gọi có dấu hiệu bất thường; tìm hiểu kỹ thông tin khi có nhu cầu tìm việc làm, xuất khẩu lao động hoặc kết hôn với người nước ngoài; không giao nộp giấy tờ tùy thân cho người khác khi chưa xác minh rõ mục đích; không tin tưởng các thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội. Khi phát hiện các hành vi có dấu hiệu mua bán người hoặc nghi ngờ có người là nạn nhân của tội phạm mua bán người, cần kịp thời thông báo cho cơ quan Công an hoặc chính quyền địa phương để được tiếp nhận, xử lý theo quy định của pháp luật.

Đối với các cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội, cần tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến Luật Phòng, chống mua bán người bằng nhiều hình thức phong phú, phù hợp với từng nhóm đối tượng; lồng ghép nội dung tuyên truyền trong các cuộc họp thôn, tổ dân phố, sinh hoạt đoàn thể, trường học và các phương tiện thông tin đại chúng. Đồng thời, tăng cường quản lý địa bàn, kịp thời phát hiện, đấu tranh, tố giác các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến mua bán người.

Phòng, chống mua bán người không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan chức năng mà còn là trách nhiệm của mỗi cá nhân, gia đình và toàn xã hội. Mỗi người dân hãy chủ động tìm hiểu pháp luật, nâng cao nhận thức, cảnh giác trước các thủ đoạn của tội phạm; tích cực tham gia phát hiện, tố giác tội phạm, góp phần xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh, bảo vệ quyền con người và giữ gìn bình yên cho cộng đồng.

"Mỗi người dân là một tuyên truyền viên tích cực trong phòng, chống mua bán người; mỗi gia đình là một pháo đài bảo vệ con em mình trước tội phạm mua bán người."