Thực hiện hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Tĩnh về công tác pháp chế năm học 2026 - 2027; Để tổ chức thực hiện kịp thời, đầy đủ và hiệu quả chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, các quy định của ngành Giáo dục và các văn bản chỉ đạo của cơ quan có thẩm quyền; bảo đảm các hoạt động của nhà trường được thực hiện đúng quy định pháp luật căn cứ các quy định của pháp luật về giáo dục, phổ biến, giáo dục pháp luật và quản lý nhà nước về giáo dục; UBND xã Nghi Xuân hướng dẫn các trường học trên địa bàn thực hiện công tác pháp chế năm học 2026 – 2027.

Văn bản hướng dẫn ban hành nhằm nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục trong việc tổ chức thực hiện pháp luật; chủ động rà soát, phát hiện và khắc phục những hạn chế, thiếu sót, nguy cơ vi phạm pháp luật trong hoạt động của nhà trường. Chuyển mạnh công tác pháp chế từ việc “xử lý khi có sai phạm” sang chủ động phòng ngừa, nhận diện và kiểm soát rủi ro pháp lý, nhất là đối với các lĩnh vực dễ phát sinh khiếu nại, tố cáo, phản ánh, kiến nghị, tranh chấp và vi phạm pháp luật. Nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật, trách nhiệm nghề nghiệp của cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và ý thức chấp hành pháp luật của học sinh; góp phần xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh, dân chủ, kỷ cương. 

Trong đó, yêu cầu công tác pháp chế phải được thực hiện thường xuyên, thực chất, gắn với nhiệm vụ năm học, hoạt động quản lý, điều hành và kiểm tra nội bộ của từng nhà trường.  Hiệu trưởng chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện công tác pháp chế trong phạm vi nhà trường; phân công lãnh đạo phụ trách và người tham mưu, theo dõi công tác pháp chế phù hợp với điều kiện thực tế của đơn vị. Bảo đảm sự phối hợp giữa công tác pháp chế với công tác kiểm tra nội bộ, theo dõi thi hành pháp luật, giải quyết khiếu nại, tố cáo, tiếp công dân; xử lý vi phạm, cải cách hành chính, chuyển đổi số và phổ biến, giáo dục pháp luật. Việc triển khai công tác pháp chế phải phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền của nhà trường và UBND xã; không làm phát sinh thủ tục, hồ sơ không cần thiết. 

Để thực hiện tốt công tác pháp chế trong trường học năm học 2026-2027, nhiệm vụ trọng tâm trước mắt là:  Kiện toàn và nâng cao hiệu quả công tác pháp chế - Phân công lãnh đạo nhà trường phụ trách công tác pháp chế; phân công cán bộ, giáo viên, nhân viên tham mưu, theo dõi, tổng hợp công tác pháp chế phù hợp với điều kiện thực tế. Đưa nhiệm vụ công tác pháp chế vào kế hoạch thực hiện nhiệm vụ năm học 2026 - 2027. Gắn công tác pháp chế với công tác quản lý, điều hành, kiểm tra nội bộ, thực hiện dân chủ ở cơ sở, phòng ngừa vi phạm và giải quyết các vấn đề phát sinh trong nhà trường. Chủ động cập nhật các văn bản pháp luật, văn bản chỉ đạo của cơ quan có thẩm quyền liên quan trực tiếp đến tổ chức và hoạt động của đơn vị. 

Thứ hai là,  rà soát, hệ thống hóa văn bản và quy định nội bộ. Các trường tổ chức rà soát các văn bản pháp luật liên quan trực tiếp đến hoạt động của đơn vị, tập trung vào: Các quy định mới ban hành, sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ; Các quy định liên quan đến phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp; Các quy định về tổ chức và hoạt động của cơ sở giáo dục; Quy định về nhà giáo, viên chức, người lao động và người học; Quy định về tuyển sinh, dạy học, kiểm tra, đánh giá học sinh; Quy định về dạy thêm, học thêm; Quy định về tài chính, tài sản, thu - chi và công khai; Quy định về thực hiện dân chủ ở cơ sở; Quy định về bảo vệ trẻ em, phòng, chống bạo lực học đường, xâm hại trẻ em; Quy định về an toàn trường học, an toàn giao thông, phòng cháy, chữa cháy; Quy định về an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và sử dụng mạng xã hội; Các quy định khác có liên quan đến hoạt động của nhà trường. Đồng thời, rà soát hệ thống quy chế, quy định, nội quy, quy trình nội bộ của nhà trường; kịp thời sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ những nội dung không còn phù hợp, bảo đảm đúng thẩm quyền và không trái quy định pháp luật. Kết quả rà soát phải xác định rõ: nội dung còn phù hợp; nội dung cần sửa đổi, bổ sung; nội dung cần thay thế, bãi bỏ; những vấn đề còn khó khăn, vướng mắc hoặc chưa rõ thẩm quyền để báo cáo, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền. 

Thứ ba là, kiểm soát pháp lý trong quản lý, điều hành và ban hành văn bản. Các trường tăng cường kiểm soát căn cứ pháp lý, thẩm quyền, trình tự, thủ tục và nội dung trước khi ban hành các văn bản quản lý, điều hành của nhà trường. Không ban hành hoặc áp dụng các quy định nội bộ trái với văn bản quy phạm pháp luật hoặc vượt quá thẩm quyền của nhà trường. Đối với những vấn đề chưa rõ căn cứ pháp lý, có cách hiểu khác nhau hoặc vượt quá thẩm quyền, nhà trường chủ động báo cáo UBND xã để được hướng dẫn hoặc tổng hợp, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết. 

Thứ tư là, theo dõi thi hành pháp luật, kiểm tra nội bộ và phòng ngừa rủi ro pháp lý. Các trường tăng cường theo dõi việc chấp hành pháp luật trong phạm vi đơn vị; lồng ghép nội dung theo dõi thi hành pháp luật với công tác kiểm tra nội bộ, kiểm tra chuyên môn và các hoạt động quản lý khác, bảo đảm thiết thực, không chồng chéo. Chú trọng các lĩnh vực dễ phát sinh vi phạm, khiếu nại, tố cáo, phản ánh, kiến nghị, tranh chấp; kịp thời phát hiện, cảnh báo và khắc phục sai sót. Kết quả theo dõi thi hành pháp luật được sử dụng làm cơ sở để: Điều chỉnh, hoàn thiện công tác quản lý, điều hành; Hoàn thiện quy chế, quy trình nội bộ; Xác định những lĩnh vực có nguy cơ phát sinh vi phạm; Xây dựng nội dung phổ biến, giáo dục pháp luật; Xác định nội dung cần tăng cường kiểm tra, giám sát; Báo cáo, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền sửa đổi những quy định còn bất cập. 

Thứ năm là, phổ biến, giáo dục pháp luật: Các trường xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật năm học 2026 - 2027 phù hợp với từng cấp học, đối tượng và điều kiện thực tế của đơn vị.  Nội dung PBGDPL tập trung vào các quy định thiết thực, liên quan trực tiếp đến hoạt động của nhà trường và đời sống của cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh, trong đó chú trọng: Pháp luật về giáo dục, nhà giáo và người học; Thực hiện dân chủ ở cơ sở; Quy tắc ứng xử trong cơ sở giáo dục; Quyền trẻ em và bảo vệ trẻ em; Phòng, chống bạo lực học đường, xâm hại trẻ em; Phòng, chống ma túy và tệ nạn xã hội; An toàn giao thông; An ninh mạng, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân; Phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí; Pháp luật về phòng cháy, chữa cháy và an toàn trường học;  Đa dạng hóa hình thức PBGDPL; kết hợp giữa giáo dục chính khóa với hoạt động trải nghiệm, hoạt động ngoài giờ lên lớp, sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạt lớp, chuyên đề, hội thi, cuộc thi tìm hiểu pháp luật và các hình thức phù hợp khác. Duy trì, nâng cao hiệu quả chuyên mục “Phổ biến, giáo dục pháp luật” trên trang thông tin điện tử hoặc các kênh thông tin chính thức của nhà trường; tăng cường ứng dụng công nghệ số trong công tác PBGDPL. 

Thứ sáu là, thực hiện Ngày Pháp luật nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam: Các trường chủ động tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam 09/11 phù hợp với điều kiện thực tế, gắn với nhiệm vụ năm học và các vấn đề pháp luật thiết thực đối với cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh. Hoạt động phải bảo đảm thiết thực, tiết kiệm, hiệu quả, tránh hình thức; ưu tiên các nội dung có tính giáo dục, tương tác và phù hợp với lứa tuổi học sinh. 

Thứ bảy là, chủ động phòng ngừa và xử lý các vấn đề pháp lý phát sinh: Các trường chủ động nhận diện những nguy cơ có thể phát sinh vi phạm pháp luật trong hoạt động của đơn vị; thực hiện các biện pháp phòng ngừa phù hợp. Khi phát sinh vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật, khiếu nại, tố cáo, tranh chấp hoặc vấn đề phức tạp liên quan đến quyền, lợi ích hợp pháp của học sinh, nhà giáo, người lao động, nhà trường phải kịp thời xử lý theo thẩm quyền và báo cáo UBND xã theo quy định. Đối với vụ việc vượt quá thẩm quyền, nhà trường không tự ý giải quyết hoặc ban hành quyết định vượt thẩm quyền; kịp thời báo cáo, đề xuất cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết. 

Nhiệm vụ cụ thể đối với các trường học trên địa bàn xã thực hiện tốt các nhiệm vụ sau:

 1. Xây dựng kế hoạch công tác pháp chế năm học 2026 - 2027; phân công lãnh đạo phụ trách và người thực hiện nhiệm vụ pháp chế. 

2. Rà soát hệ thống quy chế, quy định, nội quy, quy trình nội bộ của nhà trường; kịp thời sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ những nội dung không còn phù hợp. Rà soát, cập nhật các văn bản pháp luật có liên quan trực tiếp đến tổ chức và hoạt động của nhà trường; chủ động phát hiện và phản ánh những quy định mâu thuẫn, chồng chéo, bất cập hoặc chưa rõ thẩm quyền. 

3. Đưa nội dung tuân thủ pháp luật vào công tác kiểm tra nội bộ; chú trọng các lĩnh vực dễ phát sinh sai phạm như: công khai; thực hiện dân chủ ở cơ sở; tài chính - tài sản; thu - chi; quản lý đội ngũ; tuyển sinh; dạy thêm - học thêm; đánh giá học sinh; thi đua - khen thưởng; bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người học.

 4. Tổ chức PBGDPL cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và học sinh; thực hiện hiệu quả giáo dục pháp luật trong môn học, hoạt động giáo dục, hoạt động trải nghiệm và các hoạt động phù hợp khác. 

5. Duy trì chuyên mục PBGDPL trên trang thông tin điện tử hoặc kênh thông tin chính thức của nhà trường; cập nhật kịp thời các văn bản pháp luật, chính sách mới có liên quan đến giáo dục. 

6. Tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam 09/11 và các đợt cao điểm tuyên truyền, phổ biến pháp luật theo hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền. 

7. Chủ động phòng ngừa, nhận diện và xử lý các nguy cơ vi phạm pháp luật; kịp thời báo cáo UBND xã những vụ việc phức tạp, có nguy cơ phát sinh khiếu nại, tố cáo, tranh chấp hoặc ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người học, nhà giáo và người lao động. 

8. Thực hiện chế độ báo cáo, cung cấp thông tin và hồ sơ, tài liệu phục vụ công tác theo dõi, kiểm tra công tác pháp chế khi UBND xã hoặc cơ quan có thẩm quyền yêu cầu. 

Các trường học trên địa bàn xã căn cứ nội dung hướng dẫn này và điều kiện thực tế của đơn vị xây dựng kế hoạch công tác pháp chế năm học 2026 - 2027, tổ chức triển khai thực hiện nghiêm túc, hiệu quả. Hiệu trưởng các trường chịu trách nhiệm trước UBND xã và cơ quan quản lý giáo dục có thẩm quyền về việc tổ chức thực hiện công tác pháp chế, chấp hành pháp luật và quản lý hệ thống văn bản nội bộ của đơn vị theo chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền. Phòng Văn hóa – Xã hội chủ trì, phối hợp với các bộ phận liên quan theo dõi, đôn đốc, tổng hợp tình hình thực hiện; tham mưu UBND xã xử lý hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý những vấn đề phát sinh theo quy định./.